Czynniki związane z postrzeganą pracą
Charakterystyka pracy
Orientacja nastawiona na rozwój i uczenie się w dużej mierze jest uwarunkowana spostrzeganą charakterystyką pracy, a więc między innymi tym, w jakim stopniu stanowi ona indywidualne wyzwanie do dalszego kształcenia się, a także, czy-jest na tyle złożona i różnorodna, że daje szansę wykorzystania już posiadanych zdolności i umiejętności, które człowiek pragnie posiadać. Innymi słowy chodzi o to, czy wachlarz posiadanych przez konkretnego człowieka zdolności i możliwości może zostać w konkretnej pracy „wykorzystany”, ponieważ realizowane w jej trakcie zadania wymagają określonej wiedzy i umiejętności.
Doniosła rola takich kryteriów pracy, jak:
- możliwość wykorzystania zróżnicowanych umiejętności jednostki,
– poczucie ważności wykonywanej pracy,
- stopień identyfikacji z wykonywanym zadaniem,
- poczucie autonomii,
- możliwość uzyskania informacji zwrotnych o efektach własnej pracy
Trzy kategorie oceny pracy kierowniczej (charakterystyki pracy, które są związane z nastawieniem na uczenie się). Są to:
- zmienność pracy (obejmująca zmienność roli. charakteru pracy, statusu itp.),
-charakterystyka wykonywanych zadań (możliwość wprowadzania zmian, wysoki poziom odpowiedzialności, relacje ze współpracownikami i przełożonymi nie związane z władzą), .
- przeszkody i ograniczenia (takie jak możliwość radzenia sobie z sytuacjami trudnymi, trudności w kierowaniu grupą). Spostrzegana charakterystyka pracy może z góry zakładać konieczność dokształcania się” i zdobywania nowych umiejętności w zróżnicowanych dziedzinach aktywności. Innymi słowy, stanowiąca wyzwanie praca jest „znakomitym podłożem” do dalszego uczenia się.
Oprócz tego spostrzeganie własnej pracy w określonych kategoriach, tzn. np. jako wymagającej zróżnicowanych umiejętności, dostarczającej informacji zwrotnych o efektach własnego działania, da szansę na stosunkowo pełne rozpoznanie własnych silnych i słabych stron, poszerza zakres dostępności określonych rodzajów pracy oraz jej oceny na kontinuum „praca dla mnie łatwa”, „praca dla mnie zbyt trudna” i uaktualnia obraz własnej osoby, tzw. „ja realne”. Podejmowanie zadań wymagających uzupełnienia własnych kompetencji i dużego zaangażowania się w wykonywaną pracę umożliwia rozpoznanie-własnych preferencji i uświadomienie sobie, jakiego typu praca jest dla konkretnej osoby najbardziej odpowiednia.
Motywująca jednostkę charakterystyka pracy jest ściśle związana z posiadaniem w miarę pełnej „wizji kariery zawodowej” (career insight), zaangażowaniem w nią i stopniem identyfikacji z przyszłą karierą zawodową
Jednostkowe determinanty
Charakterystyka jednostki
Istnieje wiele jednostkowych uwarunkowań determinujących orientację nastawioną na rozwój i uczenie się. Należą do nich:
- uznawana (przyjęta implicite) teoria zdolności.
- znaczenie kariery zawodowej.
- potrzeby wzrostu,
- wartości.